Over de grens: identiteit, cultuur en de postnationale verbeelding
We zeggen vaak dat mensen tegenwoordig wereldburgers zijn, kosmopolieten, ‘anywheres’. In zijn nieuwe boek Post-National Worlds in Contemporary European Literature laat Jesse van Amelsvoort aan de hand van het werk van zeven Europese schrijvers zien dat dat helemaal niet zo is. Mensen voelen zich niet overal thuis – en tegelijkertijd heeft zelfs de meest verstokte nationalist een zwak voor die ene buitenlandse stad, die ene streek, dat ene eiland. Tijdens dit programma bespreken we wat de postnationale verbeelding ons leert over grenzen, identiteit en politiek in de eenentwintigste eeuw.
ls je ergens in de jaren 1970 in West-Berlijn staat en het regent, zou het dan ook regenen in Oost-Berlijn? Die ogenschijnlijk ridicule vraag stelt het hoofdpersonage zich in de roman Seltsame Sterne starren zur Erde (2003) van Emine Sevgi Özdamar. Deze vraag naar de verbeelding van een plek is een kernvraag in het werk van Özdamar, een van de zeven schrijvers wier werk Van Amelsvoort analyseert. Literatuur kan gemeenplaatsen en idées reçues bevragen, zoals in dit geval de vermeende gelijkheid tussen delen van een stad. Tegelijkertijd rijst de vraag: waren West- en Oost-Berlijn nou echt zo anders omdat ze in twee verschillende landen lagen? Oftewel: wat betekent de plek waar we wonen? Bewegen we ons in ons dagelijks leven door een stad, een wijk, een regio, of zelfs een land?
In een gesprek met drie literatuur- en cultuurwetenschappers gaat Jesse van Amelsvoort in gesprek over onderwerpen als taal en meertaligheid, diversiteit, grenzen, belonging en de postnationale verbeelding in Europa en elders. Zijn we al echt voorbij de natiestaat? Wat is precies de waarde en het belang van een grens? Hoe verhoudt literatuur zich tot andere kunstvormen, en tot de bredere maatschappij? En wie leeft er niet een postnationaal leven?
Maria Barnas verzorgt een poëtische bijdrage.
Sprekers
Jesse van Amelsvoort is docent moderne Europese letterkunde aan de Universiteit van Amsterdam. Hij is de auteur van Loft en lân. Gesprekken over Tsjêbbe Hettinga (2021) en Post-National Worlds in Contemporary European Literature (2026).
Maria Barnas is dichter, beeldend kunstenaar en redacteur van De Gids. Haar veelbekroonde werk onderzoekt de transformerende kracht en de beperkingen van taal. Meest recent publiceerde ze de bundels Diamant zonder r (2022) en Tussen mij (2026).
Sudha Rajagopalan is universitair docent (Oost-)Europese Studies aan de Universiteit van Amsterdam. Ze is de auteur van Indian Films in Soviet Cinemas: the Culture of Movie-going after Stalin (2009) en Journeys of Soviet Things: Cold War as Lived Experience in Cuba and India (2023). Haar nieuwe onderzoek gaat over transnationale intimiteit en vriendschapsgebaren.
Aafje de Roest is universitair docent moderne Nederlandse letterkunde aan de Universiteit van Amsterdam. In 2026 publiceerde ze De nieuwe golf: Culturele identiteit in hedendaagse Nederlandstalige hiphop. Haar werk richt zich op hedendaagse literaire cultuur, jongerencultuur en verbeeldingen van de toekomst.
Tjalling Valdés Olmos is universitair docent mondiale en koloniale mediageschiedenis aan de Universiteit van Amsterdam. Zijn onderzoek richt zich op de mondialisering en genres van koloniale verbeeldingen, vooral waar het gaat over settler colonialism. In 2025 verscheen Rural Imaginations for a Globalized World, dat hij samen met Esther Peeren redigeerde.
Carlijn Cober (moderator) doceert Europese literatuur en cultuur aan de Universiteit van Amsterdam. In 2026 is ze aan de Radboud Universiteit Nijmegen gepromoveerd op affecttheorie en het werk van Roland Barthes. Met een essay over Oroppa won ze in 2025 de Elise Mathilde Essayprijs.
