Liefde, pijn en wijn: Jacob Israël de Haan door de ogen van een vertaler

Tijdens de jaarlijkse Jacob Israël de Haan-lezing buigen wij ons over de eigenzinnige en omstreden schrijver, journalist en rechtsgeleerde Jacob Israël de Haan (1881-1924). Ditmaal wordt de lezing gehouden door vertaler Olaf Knechten. De blik van de vertaler werpt een nieuw en intrigerend licht op het werk van deze schrijver: hoe vertaal je een veelkantig oeuvre als dat van De Haan?

Welke taal sprak Jacob Israël de Haan eigenlijk? Die vraag is moeilijker te beantwoorden dan het lijkt, want zelfs in zijn Nederlandstalige oeuvre sprak de Haan vele talen: gefragmenteerd en impressionistisch in Pijpelijntjes, messcherp en sarcastisch in zijn journalistieke stukken, fijngeslepen en bedwelmend in zijn Nerveuse vertellingen, en openhartig en kristalhelder zoals in de Kwatrijnen. Wat kenmerkt de taal van deze schrijver, dichter en jurist eigenlijk – en hoe zou je de kwaliteiten en het effect van die registers kunnen overbrengen in een andere taal?

Tijdens deze Jacob Israël de Haan-lezing gaat Olaf Knechten, die meerdere werken van De Haan in het Duits vertaalde, in op zijn ervaringen met de taal van de Haan. Wat bracht hem tot deze schrijver? Waarom wilde hij juist De Haan ontsluiten voor het Duitstalige publiek? En voor welke uitdagingen werd hij gesteld in zijn poging om de dramatiek en het pathos van De Haan te vertalen – niet alleen naar het Duits, maar ook naar het heden?

Sprekers

Olaf Knechten is vertaler en heeft een lange en indrukwekkende staat van dienst. Voortbouwend op zijn veelzijdige, internationale opleiding en ervaringen, onder andere aan de Kunsthogeschool in Keulen en de University of Westminster, vertaalt hij uit het Engels, Frans en Nederlands naar het Duits. De afgelopen jaren werkte hij aan een bijzonder project: proza en poëzie van Jacob Israël de Haan. In 2024 resulteerde dat in Pathologien: Der Untergang des Johan van Vere de With, een jaar later waagde hij zich aan de Haans Kwatrijnen in Quartette: Lyrisches Tagebuch einer Emigration, en in 2026 volgde Pijpelijntjes: Die Jahre mit Sam.

Sietske van der Veen (moderator) is historicus op het gebied van joodse geschiedenis. Ze is als onderzoeker en docent werkzaam bij de vakgroep Hebreeuws en Joodse Studies aan de Universiteit van Amsterdam. Haar boek The Jewish Dutch Elite in Transition: Patterns of Social Mobility and Integration, 1870-1940 verscheen in 2026 bij Brill.