Hoe maak je het onvoorstelbare inzichtelijk? Genocide in Irak in feit en fictie

De Anfal-campagne was een grootschalige militaire genocidecampagne die het Ba’ath-regime in Irak, onder leiding van Saddam Hoessein, in 1988 uitvoerde tegen de Koerdische plattelandsbevolking. Tijdens dit programma bespreken Joost Hiltermann en Mariwan Kanie deze tragische gebeurtenissen en hun historische betekenis. Hiltermann deed uitgebreid onderzoek naar de Anfal-campagne en interviewde vele overlevenden en getuigen. Dit jaar publiceerde hij hierover de roman The Resurrected. Waarom koos hij voor de romanvorm? Hoe verbeeld je een tragedie achter de feiten en cijfers?

De Anfal-campagne begon op 23 februari 1988 en duurde tot begin september. Het offensief werd uitgevoerd door reguliere Iraakse strijdkrachten, ondersteund door de luchtmacht en zwaar militair materieel, waaronder chemische wapens. De campagne volgde een herkenbaar patroon: eerst isoleren, vervolgens aanvallen, daarna ontvolken en uiteindelijk vernietigen.

Naar schatting kwamen tussen de 50.000 en 100.000 mensen om het leven. Ongeveer 2.000 Koerdische dorpen werden vernietigd, terwijl honderdduizenden mensen werden gedeporteerd en gedwongen verplaatst. Achter deze cijfers schuilen duizenden levens, families en gemeenschappen die van hun land, huizen en toekomst werden beroofd.

Tijdens dit programma bespreken Joost Hiltermann en Mariwan Kanie onder leiding van Esther Schoorel deze tragische gebeurtenissen en hun historische betekenis. Hiltermann deed uitgebreid onderzoek naar de Anfal-campagne en interviewde vele overlevenden en getuigen. Dit jaar publiceerde hij hierover de roman The Resurrected bij Afsana Press. Waarom greep Hiltermann nu naar de romanvorm om hierover te publiceren? Hoe heeft hij zijn kennis en onderzoek hierin verwerkt? Wat kan een roman wat wetenschappelijk onderzoek niet kan?

Mariwan Kanie doceert aan de Universiteit van Amsterdam een mastervak waarin de Anfal-campagne uitgebreid wordt behandeld. Samen staan zij stil bij 1988 als historische gebeurtenis én bij de mensen en gemeenschappen achter de cijfers.

Sprekers

Joost Hiltermann is een Nederlandse onderzoeker en schrijver, gespecialiseerd in het Midden-Oosten. . Hij was programmadirecteur voor het Midden-Oosten en Noord-Afrika bij de International Crisis Group en werkte daarvoor bij Human Rights Watch. In de jaren negentig onderzocht hij de genocide tegen de Koerden. Hij heeft geschreven voor onder meer The New York Review of Books, The London Review of Books en Foreign Affairs.

Mariwan Kanie is schrijver en universitair docent aan de Universiteit van Amsterdam. Hij is gespecialiseerd in de moderne geschiedenis, politiek en cultuur van het Midden-Oosten, met bijzondere aandacht voor Koerdisch nationalisme, religie en secularisering. Hij promoveerde in 2010 aan de UvA op martelaarschap en Koerdisch nationalisme. Kanie publiceert in het Koerdisch, Nederlands en Engels. Zijn boek Complexe Identiteit ontving in 2004 een prijs voor het beste non-fictiewerk van het Koerdische Ministerie van Cultuur in Irak.

Esther Schoorel (moderator) is promovendus aan de Amsterdam School for Regional, Transnational and European Studies (ARTES). Schoorels onderzoek richt zich op activisme, volksverzet en herinnering, met name (maar niet uitsluitend) in het Midden-Oosten. Eerder werkte ze aan een project over de herdenking van de genocide in Srebrenica in Bosnië en Herzegovina. Momenteel richt ze zich op online herinneringsactivisme in Libanon en de Libanese diaspora. Ze gaf eerder les aan (onder meer) de American University in de Verenigde Arabische Emiraten.