Het ontstaan van taal

Evolutionair bioloog Madeleine Beekman stelt in een radicaal nieuwe theorie over de evolutie van de mens dat het niet de jacht, de strijd of het maken van gereedschap was waardoor wij taal ontwikkelden, maar de gezamenlijke zorg voor onze kinderen.

In haar nieuwe boek Het ontstaan van taal keert Beekman terug naar het prille begin van de Homo sapiens, en naar de grote revolutie die het leven op aarde volledig op zijn kop heeft gezet: het feit dat onze baby’s geboren worden lang voordat ze ‘af’ zijn. Om ons hulpeloze kroost jarenlang in leven te houden en groot te brengen, werden we gedwongen om met elkaar te overleggen en samen te werken. Betekent dit dat de mens ondanks zijn slechte reputatie eigenlijk vooral een sociale verzorger is?

Madeleine Beekman gaat hierover in gesprek met evolutiebioloog Astrid Groot. Groot is gespecialiseerd in de universele taal in de natuur, namelijk die van de chemische communicatie, die niet alleen tussen individuen van dezelfde soort plaatsvindt, maar ook op grote schaal tussen soorten van hele verschillende ordes (bijvoorbeeld planten met insecten, bomen met schimmels en insecten, predatoren en prooien). Die chemische communicatiesignalen zijn heel complex en we begrijpen er nog maar heel weinig van. We kunnen zelfs heel veel chemische stoffen helemaal niet identificeren, omdat we geen idee hebben van de aard. Zijn wij mensen eigenlijk wel zo bijzonder met onze taal? Een gesprek over waarom wij complexe taal en spraak ontwikkelden in een evolutionair kader. Moderatie: Kim Scheltes.

Sprekers

Madeleine Beekman is emeritus hoogleraar Evolutionaire Biologie en Gedragsecologie aan de Universiteit van Sydney. Na haar studie biologie aan de Universiteit van Amsterdam was ze Fellow aan Cornell University, Stellenbosch University en Wageningen University & Research. Het ontstaan van taal (Nieuwezijds, 2026) komt voort uit een sabbatical aan het Institute for Advanced Study in Berlijn.

Astrid Groot is hoogleraar populatie- en evolutiebiologie op het Instituut voor Biodiversiteit en Ecosysteem Dynamica (IBED) aan de Universiteit van Amsterdam. Ze doet onderzoek naar nachtvlinders, gericht op seksuele aantrekking onder soorten. Met collega’s werkt ze aan een tekstboek over chemische ecologie dat deze zomer als open access boek zal verschijnen. Ook werkte ze mee aan het boek NeusWijzer. Geuratlas van de Lage Landen (Boom, 2023).

Kim Scheltes (moderator) is masterstudent Biologie aan de Universiteit van Amsterdam. Als aspirant-wetenschapsjournalist heeft zij brede ervaring opgebouwd in wetenschapscommunicatie: van het schrijven voor New Scientist tot het modereren van gesprekken voor discussieplatform Bètabreak. Momenteel loopt zij stage als onderzoeker in het lab van Astrid Groot.