‘De beste getuige’. Albert Memmi, het koloniale drama, en het lot van Arabische Joden

De Frans-Tunesische schrijver, socioloog en filosoof Albert Memmi (1920-2020) schreef in Portret van de kolonisator & Portret van de gekoloniseerde (1957) als een van de eersten over de materiële en psychologische effecten van het kolonialisme. Hij was, zoals Sartre stelde, de beste getuige; als Joodse Tunesiër met een Franse opleiding kende Memmi beide hoofdrolspelers van het kolonialisme door en door.

Memmi voorspelde hoe de onderlinge wederzijdse afhankelijkheid uiteindelijk zou leiden tot het einde van de kolonisatie. Deze avond gaat moderator Niloufar Nematollahi met vertaler Esha Guy Hadjadj in gesprek over Memmi’s klassieke portretten van de kolonisator en de gekoloniseerde. Vervolgens zullen die de aanleiding zijn tot een gesprek met Lucia Admiraal en Hilla Dayan over Arabische Joden. Wat was hun lot in de vorige en huidige eeuw, hoe keert dat onderwerp terug in Memmi’s werk, en welke inzichten bieden de Portretten voor het heden?

Sprekers

Lucia Admiraal is historica en correspondent Midden-Oosten voor NRC. Ze is verbonden aan de faculteit Midden-Oostenstudies van de Rijksuniversiteit Groningen en doet onderzoek naar de culturele en intellectuele geschiedenis van het Midden-Oosten. Voor haar proefschrift (2021) onderzocht zij de Arabisch-Joodse pers in het Midden-Oosten en hun intellectuele netwerken in de jaren 1930-1940.

Hilla Dayan is politiek socioloog en doceert aan University College Amsterdam. Haar onderzoek richt zich onder meer op de transformatie van zionisme in neozionisme, het discours over antisemitisme in Europa, Mizrahi erfgoed en herinneringspolitiek. Ze is medeoprichter van Gate48, een platform voor critici Israëli’s in Nederland, en Academia for Equality dat de democratisering van de Israëlische academische wereld en maatschappij nastreeft.

Esha Guy Hadjadj studeerde filosofie in Amsterdam en Parijs. Hij is schrijver, criticus, vertaler en journalist. Zijn werk verschijnt regelmatig in De Groene Amsterdammer, De Gids en de Nederlandse Boekengids. Daarnaast is hij redactielid van het Belgische tijdschrift nY.

Niloufar Nematollahi is curator, schrijver, redacteur en vertaler. Haar essays verschenen in o.a. Metropolis M, The Art of the Working Class en Jacobin. In samenwerking met o.a. Katayoon Barzegar publiceerde ze Monument Zero (2025), over de demonstraties rond Internationale Vrouwendag in Iran in 1979, en To the Other Side of The Concrete Wall (2023), een bundel met teksten van Iraanse feministen over de Jina-demonstraties in 2022.