Bewoners-in-the-loop, samen beslissen over AI in de stad
Camera’s, sensoren en algoritmes zijn overal in de stad. Handig, maar ze raken ook aan privacy, transparantie en democratische controle. Hoe zetten we technologie in de publieke ruimte verantwoord in? Hoe krijgen bewoners daar een stem in? En hoe kom je van ‘uitleggen’ tot een echt gesprek? Op dinsdag 23 juni presenteren onderzoekers Mike de Kreek en Tessa Steenkamp de belangrijkste lessen uit het handboek Bewoners-in-the-loop, samen beslissen over AI in de stad. Het handboek is het resultaat van vier jaar onderzoek binnen Human Values for Smarter Cities en bevat 50 concrete ideeën, experimenten en werkvormen om technologie in de publieke ruimte bespreekbaar te maken met bewoners. Kern: publieke waarden vanaf het eerste idee meenemen en tijdens ontwerp én gebruik blijven toetsen en bijsturen, door in gesprek te gaan en te blijven met bewoners van de stad. Na deze avond ga je naar huis met herkenbare voorbeelden en praktische handvatten om het gesprek hierover te voeren én gaande te houden.
Met in dit programma Martijn de Waal Lector Civic Interaction Design Marc Steen Senior onderzoeker bij TNO Mike de Kreek Onderzoeker bij lectoraat Civic Interaction Design, HvA Tessa Steenkamp Ruimtelijk ontwerper en onderzoeker Munish Ramlal Ombudsman, Metropool Amsterdam Kars Alfrink Postdoctoraal onderzoeker aan de TU DelftOver de sprekers
Martijn de Waal is hoogleraar Civic Interaction Design aan de Hogeschool van Amsterdam. In zijn werk onderzoekt hij het ontwerp van publieke ruimtes in de digitale netwerksamenleving. Hij is (mede-)auteur van boeken als ‘De stad als interface. Hoe nieuwe media de stad veranderen’, ‘De platformsamenleving: Strijd om openbare waarde in een online wereld’; en ‘The Hackable City. Digital Media and Collaborative City-Making in the Network Society’. Eerder was hij visiting scholar aan het Civic Media Lab van MIT en honorary professor aan de Transdisciplinary School van de University of Technology Sydney.
Marc Steen is senior onderzoeker bij TNO. Hij studeerde Industrieel Ontwerp aan de TU Delft (MSc, EngD en PhD) en Rechten aan de Open Universiteit (LLM). Hij is expert op het gebied van verantwoorde innovatie, participatief ontwerp, mensgerichte vormgeving en toegepaste ethiek. Zijn missie: digitale technologie ontwerpen en inzetten voor een rechtvaardige samenleving, waarin mensen samen kunnen leven en floreren.
Tessa Steenkamp is ruimtelijk ontwerper en onderzoeker. Drie jaar lang werkte zij samen met de onderzoeksgroep Civic Interaction Design, waar zij participatieve experimenten rondom toepassingen van AI in de publieke ruimte ontwierp, uitvoerde en onderzocht. Met ontwerpstudio Bits of Space geeft zij vorm aan de relaties tussen mensen, plekken en technologie. Projecten maken het onzichtbare vaak zichtbaar en betrekken stadsbewoners bij stedelijke ontwikkelingen, bijvoorbeeld rondom energie, mobiliteit of het gebruik van sensoren. Eerder werkte Tessa als ontwerper bij het innovatieteam van de Gemeente Amsterdam, bij architectuurstart-up UNSense en bij het Londense collectief Umbrellium.
Mike de Kreek heeft sinds 2006 ervaring in participatief actieonderzoek in contexten waarin samenwerkend leren, co-creatie en samensturing centraal staan. Zijn onderzoek richt zich op de relatie tussen creatieve interventies en collaboratieve leerprocessen, in situaties waarin verschillende stakeholders nieuwe rollen moeten innemen binnen veranderende samenwerkingen. Binnen het project Human Values for Smarter Cities onderzocht hij vormen van burgerparticipatie, zowel op uitnodiging als op eigen initiatief, met bijzondere aandacht voor de menselijke maat, betekenisvolle transparantie en schurende perspectieven.
Munish Ramlal is sinds 2021 ombudsman van de Metropoolregio Amsterdam, waar hij klachten behandelt over acht gemeenten, waaronder Amsterdam, Almere en Zaanstad. Eerder was hij onder meer hoofd Systeemtoezicht bij de Autoriteit Persoonsgegevens en strategisch adviseur bij de Nationale ombudsman. Hij is gepromoveerd rechtssocioloog, mediator en techno‐dj. Ramlal is voorzitter van de Raad van Toezicht van Oxfam Novib, bestuurslid bij het Klachteninstituut Financiële Dienstverlening (Kifid) en bestuurslid van de Nederlandse Juristen Vereniging (NJV).
Dr. Kars Alfrink is postdoctoraal onderzoeker aan de TU Delft, waar hij zich richt op contestable AI. Zijn onderzoek is gericht op het ontwerpen van publieke artificiële-intelligentiesystemen voor maatschappelijke controle. Voor zijn academische carrière werkte Kars meer dan vijftien jaar als interaction design consultant, ondernemer en community organizer. Deze ervaringen vormen nu de basis van zijn onderzoek. Hij combineert uitgebreide praktijkervaring in digitaal productontwerp met kritische sociaal-politieke theorie om meer democratische publieke AI-systemen te ontwikkelen.
