Van pettenverkoper tot persbaron: M.S. Vaz Dias

Mozes Salomon Vaz Dias (1881-1963) was een selfmade man. Begonnen als pettenverkoper, doorgebroken als stenograaf van de Amsterdamse gemeenteraad, groot geworden als oprichter van een persbureau en pionier van de radionieuwsdienst. Zo groeide hij uit tot de eerste mediamagnaat van Nederland en grondlegger voor het latere ANP. Wat zegt zijn verhaal over de geschiedenis van de Nederlandse pers? De boekpresentatie van Persbaron M.S. Vaz Dias, met o.a. biograaf Piet Hagen.

Joden hebben een belangrijke rol gespeeld in de Nederlandse pers. Vooral de Portugees-Joodse families Belinfante en Vaz Dias leverden een groot aantal journalisten.

De biografie van Piet Hagen over ‘kansgrijper’ Vaz Dias laat zien hoe de ontwikkeling van de journalistiek hand in hand ging met technologische innovaties. Zijn persbureau legde de grondslag voor het latere ANP en zijn radionieuwsdienst bracht voor het eerst nieuws op hetzelfde moment in alle huiskamers. Ook richtte hij een fotopersbureau, een clichéfabriek, een knipseldienst en een internationaal reclamebureau op.

Het boek is ook de kroniek van een Joods familiebedrijf. Na een stormachtige groei tijdens het interbellum werden de bedrijven van Vaz Dias tijdens de Duitse bezetting geliquideerd. Vaz Dias overleefde de oorlog, maar veel van zijn familieleden en collega’s werden vermoord. Toch herrees zijn concern in 1945 in afgeslankte vorm. Daarnaast was Vaz Dias lange tijd bestuurder van de Portugees-Israëlietische Gemeente.

Tijdens deze boekpresentatie zal Jessica Meijer, een achternicht van Vaz Dias, Piet Hagen interviewen. Daarbij zal zij ook enkele vragen stellen aan haar moeder, Thea Cohen, die het archief van het bedrijf en de familie bewaarde en dit nu zal overdragen aan het Stadsarchief Amsterdam.

Sprekers

Piet Hagen (1942) begon zijn loopbaan als redacteur van Trouw. Later was hij docent en directeur van de School voor Journalistiek in Utrecht en hoofdredacteur van De Journalist/Villamedia. Sinds 2002 is hij auteur van historische boeken. Van zijn hand verschenen onder andere een biografie van Pieter Jelles Troelstra, een geschiedenis van koloniale oorlogen in Indonesië en Dubbel zondebok over Joodse journalisten.

Jessica Meijer is neerlandica en psychologe. Ze schreef de autobiografische roman Een blik Jodenkoeken, waarin ze laat zien hoe transgenerationele problematiek en stress kunnen doorwerken binnen een familiesysteem. Terwijl ze opgroeide, merkte ze hoe het familiearchief van Vaz Dias haar moeder zowel verrijkte als belastte. Ze is daarom verheugd dat dit met de publicatie van de biografie openbaar wordt.

Thea Cohen is andragoloog en werkte als docent en supervisor aan de Hogeschool van Amsterdam. Haar gehele familie was, evenals zijzelf, betrokken bij Persbureau Vaz Dias. Zij kende haar oom Mozes Salomon goed. Zij heeft alles van het bedrijf gearchiveerd en bewaard totdat dit veertig jaar later de belangstelling van Piet Hagen trok. Zodoende komt dit materiaal nu beschikbaar voor onderzoek en publicaties.