Rijker dan ooit, machtiger dan ooit
De politieke macht van de superrijken groeit en ondermijnt democratieën wereldwijd, terwijl de ruimte van gewone mensen om een beroep te doen op hun democratische rechten, krimpt. De internationale rule of the rich wakkert verder aan terwijl Trumps pro-miljardairs agenda laat zien hoe de rechtsstaat bezwijkt onder de druk van financiële belangen. Niet alleen in Amerika zien we dit gebeuren; ook Nederland beweegt die kant op. De afgelopen tien jaar is het vermogen van de superrijken hier verdrievoudigd. Deze economische macht vertaalt zich niet alleen in het bezit van huizen en aandelen, maar ook in politieke invloed. Aan de hand van het onderzoeksrapport van Oxfam Novib Rijker dan ooit, machtiger dan ooit, zoomen we in op de warme banden tussen de politiek en de (super)rijken. Welke ‘geld-macht’-spiraal’ zien we? Hoe democratisch is Nederland wanneer politici niet de belangen vertegenwoordigen van de stemmer maar juist die van het kapitaal? En hoe kunnen we onze democratie beschermen tegen de groeiende vermenging van publieke besluitvorming en private belangen?
Met in dit programma Bram Joanknecht Economic Justice Lead bij Oxfam Novib Babette Porcelijn-Hamburger Ingenieur, auteur en oprichter van Think Big Act Now Serv Wiemers Executive Director at Open State FoundationMeer over het rapport
Oxfam Novib waarschuwt voor de ondermijnende invloed van de superrijken op de democratie, wereldwijd en in Nederland. In 2025 bereikte het gezamenlijke vermogen van miljardairs een record van 18,3 biljoen dollar, een stijging van 16%. Ook in Nederland nam het vermogen van de tien rijkste Quote 500-leden toe met 6,5 miljard euro. Deze extreme rijkdom staat in sterk contrast met de wereldwijde armoede: één op de vier mensen heeft regelmatig honger en bijna de helft van de wereldbevolking leeft in armoede.
Oxfam laat zien hoe de superrijken hun miljardairsmacht gebruiken om politiek, media en economie naar hun hand te zetten. Zo heeft een klein groepje miljardairs aanzienlijke belangen in meer dan de helft van de grootste mediabedrijven en zijn 9 van de 10 social media platforms in bezit van 6 miljardairs. In het Nederlandse verkiezingsjaar zijn slechts 11 Quote 500-leden verantwoordelijk voor 20% van alle donaties aan politieke partijen, waarvan 86 procent naar centrum- of rechtse partijen ging. Door politieke invloed te kopen, sturen superrijken het beleid in hun eigen voordeel. Zo ontstaat een “geld-macht-spiraal” die de kloof tussen arm en rijk steeds verder verdiept en de fundamenten van onze democratie bedreigt. Dit blijkt uit het jaarlijkse internationale Oxfam ongelijkheidsrapport ‘Resisting the Rule of the Rich: Defending Freedom Against Billionaire Power’ en nieuw onderzoek van Oxfam Novib, ‘Rijker dan ooit, machtiger dan ooit’ naar de invloed van de superrijken in Nederland. Het is dit jaar voor het eerst dat ook zo’n nationaal onderzoek wordt gepubliceerd bij de start van het World Economic Forum in Davos.
“De invloed van superrijken wordt steeds groter. Ze zijn rijker dan ooit en zetten hun miljardairsmacht steeds zichtbaarder en schaamtelozer in. Wat vroeger achter de schermen gebeurde, gebeurt nu openlijk. Dat zien we bij Amerikaanse tech-miljardairs rond president Trump en bij Nederlandse ondernemersclubs die ‘de politiek een handje helpen’ om een rechts kabinet aan de macht te krijgen,” aldus Michiel Servaes, directeur van Oxfam Novib.
