Oneindig veel vragen over oneindigheid

Op dinsdag 17 november nemen we bij Felix & Sofie een duizelingwekkende duik in de filosofie van de oneindigheid.

Als je je leven tot in de oneindigheid zou moeten herhalen, welke keuzes zou je dan maken? Van Zeno’s paradox tot Nietzsche’s eeuwige wederkeer: in de filosofie duikt oneindigheid keer op keer op. Als eindige wezens lijken we oneindigheid mateloos fascinerend te vinden.

Wie aan oneindigheid denkt, denkt al snel aan iets groots en ongrijpbaars als het universum. Als eindige wezens kunnen we ons maar bar weinig voorstellen bij dat immer uitdijende, grenzeloze geheel. Toch is oneindigheid alledaagser dan je zou denken: zo kun je oneindig lang doorgaan met optellen, is het huishouden een oneindige herhaling van taken, en kan elke gedachte oneindig veel nieuwe gedachtes oproepen.

Oneindigheid is overal te vinden, laat filosoof Victor Gijsbers deze avond zien. En het is niet enkel een theoretisch gedachte-experiment; oneindigheid is van existentieel belang. Via Blanqui en Nietzsche toont hij dat oneindigheid zowel tot wanhoop als tot levenslust kan leiden.

We bespreken ook de oneindigheid van existentie zelf. Van het hiernamaals en reïncarnatie tot tech-miljardairs die proberen de dood te slim af te zijn: als er één soort oneindigheid is die ons fascineert, is het wel die van het eeuwige leven. Maar kan een eeuwig leven wel betekenis hebben? Of vinden we juist betekenis in de eindigheid van het menselijk bestaan? Theoloog Annemarieke van der Woude vertelt wat eeuwig leven betekent in het christendom.

Ten slotte onderzoekt filosoof Fred Muller of de wiskunde ons kan helpen uit het doolhof van de oneindigheid te ontsnappen. Kunnen we de wiskunde gebruiken om helder over oneindigheid na te denken zonder verstrikt te raken in tegenspraken en paradoxen? En kan oneindigheid ook in gradaties komen?

Over de sprekers

Victor Gijsbers is universitair docent metafysica en wetenschapsfilosofie aan de Universiteit Leiden. Eerder vertaalde hij Ludwig Wittgensteins Tractatus, en in 2025 publiceerde hij zijn boek Oneindigheid: een filosofische gids. Ook is hij bekend van zijn filosofisch YouTubekanaal.

Fred Muller is hoogleraar filosofie van de exacte natuurwetenschappen aan de Universiteit Utrecht en Erasmus Universiteit Rotterdam.

Annemarieke van der Woude is theoloog en docent religiewetenschappen en geestelijke verzorging aan de Radboud Universiteit in Nijmegen. Ook is ze geestelijk verzorger geweest in een verpleeghuis, en remonstrants predikant.

Moderatie: Gwendolyn Bolderink