Masdoelhak en Adriana: Indonesisch-Nederlandse postkoloniale herinnering, rekenschap en reconciliatie
Nederlandse troepen doodden tijdens de Indonesiëoorlog zeker honderdduizend Indonesiërs, vaak met grof geweld. Het is onderzocht, de regering heeft excuses gemaakt, de Tweede Kamer heeft erover gedebatteerd. Oud–NRC-journalist Frank Vermeulen vroeg zich af hoe het leed dat zulke grote aantallen mensen is aangedaan bijna tachtig jaar later invoelbaar kan worden gemaakt, en of betrokkenen bij deze duistere geschiedenis nu recht is gedaan. Hoe kan Nederland met dit verleden in het reine komen? Een programma met o.a. Liesbeth Zegveld en Thijs Brocades Zaalberg.
Frank Vermeulen spreekt deze avond over Masdoelhak en Adriana, of de toegedekte moorden van de Indonesiëoorlog (Walburg Pers, 2026) waarin hij de cold case onderzocht van één dodelijk slachtoffer: Masdoelhak Nasoetion, die adviseur was van de toenmalige Indonesische vicepresident Mohammad Hatta. Eind 1948, tijdens de oorlog die Nederland voerde om Indonesië te heroveren, ontvoerden Nederlandse ‘speciale troepen’ Masdoelhak en maakten een eind aan zijn leven. Adriana van der Have, zijn vrouw, bond vervolgens vanuit Bandung een juridische strijd aan tegen de Nederlandse staat – en zij won. De staat betaalde een schikking, maar op voorwaarde dat die geheim bleef.
De moord op Masdoelhak werd nooit bestraft of erkend door de staat. Het verhaal illustreert ook dat na al het recente onderzoek en alle excuses, politiek en bureaucratisch opportunisme tot de dag van vandaag het zicht op deze oorlog en de houding van Nederland vertroebelt.
Advocaat en bijzonder hoogleraar War Reparations Liesbeth Zegveld zal tijdens dit programma ingaan op de grenzen van het herstelrecht en waarom het toch noodzakelijk blijft oorlogsslachtoffers juridische bescherming te bieden.
Bijzonder hoogleraar militaire geschiedenis en docent aan de Krijgsacademie Thijs Brocades Zaalberg deed onder meer vergelijkend onderzoek naar het geweldsgebruik in koloniale oorlogen door Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk en Nederland. Straffeloosheid bleek een van de factoren die structureel, extreem geweld in de hand werken.
Tijdens een panelgesprek zal onderzocht worden hoe ver Nederland is gekomen met de Vergangenheitsbewältigung en welke stappen nog gezet kunnen worden om het koloniale verleden onder ogen te komen en door te kunnen geven aan volgende generaties.
De moderator van dit programma is journalist Linawati Sidarto, werkzaam in Indonesië en Nederland. Meer sprekers worden binnenkort bekendgemaakt.
