Gevolgd, gemeten, voorspeld: vrijheid in een digitale wereld
Steeds meer van ons leven wordt digitaal gevolgd, geregistreerd en geanalyseerd: op de werkvloer, in de publieke ruimte, tijdens een examen of via de apps en systemen die we dagelijks gebruiken. Hierdoor vervagen de grenzen tussen de publieke en private ruimte. Wat gebeurt er met onze vrijheid, autonomie en bewegingsruimte wanneer we steeds beter meetbaar, voorspelbaar en zichtbaar worden, en hoe kunnen we ons daartegen beschermen?
Elektronische controle kan bijvoorbeeld worden ingezet als alternatief voor detentie, maar kan ook zonder fysieke opsluiting onze bewegingsruimte, sociale contacten en alledaagse activiteiten ingrijpend beperken. Ook buiten het strafrecht kan digitale technologie een grote invloed hebben op ons dagelijks leven. Op de werkvloer maakt digitaal toezicht het mogelijk werknemers voortdurend te monitoren en bereikbaar te houden. Dat roept de vraag op waar de grenzen liggen van dit toezicht en tot in hoeverre wij ons nog mogen onttrekken aan die digitale monitoring en bereikbaarheid.
Digitale monitoring raakt ook aan privacy. Privacy gaat niet alleen over persoonsgegevens, maar ook over de mogelijkheid om zelf te bepalen hoe en onder welke voorwaarden we zichtbaar zijn voor anderen. Wat gebeurt er wanneer algoritmen ons gedrag profileren, voorspellen en beoordelen? En hoe voorkomen we dat we worden gereduceerd tot de data die over ons worden verzameld? Digitale monitoring raakt daarmee aan fundamentele vragen over vrijheid, autonomie en menselijke waardigheid.
Naar aanleiding van het verschijnen van Digitally Monitored: Freedom, Surveillance, and the Law, onder redactie van Hadassa Noorda en Jeevan Hariharan, gaan we in gesprek over de grenzen van digitale monitoring, de rechten die mensen moeten hebben wanneer zij worden gemonitord, en hoe we onze vrijheid behouden in een samenleving waarin steeds meer van ons digitaal zichtbaar wordt.
Sprekers
Hadassa Noorda is universitair hoofddocent aan de Universiteit van Amsterdam. Haar juridisch-filosofisch onderzoek richt zich op digitalisering en vrijheid op de werkvloer en in het strafrecht. Met haar concepten ‘exprisonment’ en ‘habilitatie’ biedt zij vernieuwende perspectieven op technologische ontwikkelingen. Haar werk verscheen internationaal. In 2026 redigeerde zij Digitally Monitored: Freedom, Surveillance, and the Law.
Nuna Zekić is universitair hoofddocent arbeidsrecht aan de Universiteit van Amsterdam.
Marthe Goudsmit-Samaritter is senior onderzoeker aan het Max Planck Institute for the Study of Crime, Security and Law in Duitsland.
Mireille Hildebrandt is emeritus hoogleraar aan de Vrije Universiteit Brussel in België en aan de Radboud Universiteit in Nederland.
Lucinda Sterk (moderator) is een Nederlandse communicatieprofessional met een achtergrond in journalistiek en nationale veiligheid. Sinds 2022 werkt ze als freelancer voor onder meer het Nationaal Cyber Security Centrum en KPN. Daarnaast richtte ze in juni 2023 de podcast- en netwerkplatform All the Cyber Ladies op, waarin zij vrouwelijke professionals uit de IT en cybersecurity in Nederland in de spotlight zet.
