‘Dronken van vreugde’ in de wetenschap: pionierende vrouwen

‘Dronken van vreugde’ – zo voelde Anna Weber-Van Bosse (1852-1942) zich door de colleges plantkunde die ze volgde en door haar latere pionierende werk in de wetenschap. Maar vrouwen en wetenschap, dat was niet altijd een vanzelfsprekende combinatie. Eind negentiende eeuw waren er veel vrouwen met wetenschappelijke ambitie die met meer te maken hadden dan een glazen plafond. Tijdens deze avond spreken drie biografen over de diverse belemmeringen – maar ook onverwachte kansen – waarmee drie vrouwelijke wetenschappers in die tijd te maken hadden.

Anna Weber-Van Bosse: algendeskundige van wereldformaat, expeditielid op een drijvend laboratorium op de wereldzeeën, eerste vrouw in Nederland met een eredoctoraat. Marie du Saar: de eerste vrouw die aan de Universiteit van Amsterdam promoveerde, de eerste vrouwelijke medisch specialist van Nederland en zelfstandig oogarts. Tine Tammes: de eerste vrouwelijke hoogleraar aan de Rijksuniversiteit Groningen, verrichtte internationaal erkend onderzoek in de genetica.

Wie waren zij, en hoe lukte het hen om gerenommeerde wetenschappers te worden, in een tijd waarin vrouwen nog actief uit de academische wereld werden geweerd?

Een reflectie op hun levens en hun tijd, die een spiegel kan zijn naar onze tijd. Hoe geven we deze vrouwen hun rechtmatige plek in de Nederlandse (wetenschaps)geschiedenis? Maarten Doorman, die onlangs in zijn Daendels-lezing een pleidooi hield voor de canonisering van vrouwen in de Nederlandse geschiedenis, spreekt een column uit.

Sprekers

Tineke van Loosbroek is historicus. Zij was docent en manager bij de Hogeschool van Amsterdam. In de jaren tachtig was zij lid van de redactie van het Jaarboek voor Vrouwengeschiedenis waar zij onder andere de bundel Geleerde vrouwen redigeerde. Recent herontdekte ze de vrouwengeschiedenis en verzorgde ze samen met kunsthistoricus Jan de Vries brieven van de kunstenares Betsy Repelius aan de arts Marie du Saar. Dit resulteerde in de biografie van Marie du Saar (1860-1955) Van pionier tot buitenstaander.

Andrea Kieskamp is historisch letterkundige, gespecialiseerd in koloniale en postkoloniale letteren. Zij werkt als projectleider tentoonstellingen, conceptontwikkelaar en onderzoeker voor musea en archieven. Ze is internationaal actief in museumethiek en de bescherming van cultureel erfgoed. Eerder verscheen van haar Kunstbunkers en cultuurkaravanen. De bescherming van cultureel erfgoed in de Tweede Wereldoorlog. In lange rok de koraalriffen op, haar biografie van Anna Weber-Van Bosse stond op de shortlist van de Natuurboekenprijs.

Ida Stamhuis is wetenschapshistoricus. Ze won in 1996 de Amerikaanse History of Women in Science Prize vanwege haar artikel over Tine Tammes. In november 2026 verscheen de biografie – Tine Tammes (1871-1947). Hoogleraar tegen de stroom in bij Amsterdam University Press.

Maarten Doorman is schrijver, filosoof en medewerker van NRC. Eerder publiceerde hij o.a. De romantische orde, Rousseau en ik. Over de erfzonde van de authenticiteit en Een jager in het woud. Afgelopen jaar verschenen van zijn hand Mijn vader en ik en het Elementaire Deeltje Verlichting.