Afwezig in de kunsten

Hoe regelmatig moet een dichter publiceren om mee te draaien in het literaire circuit? Wat doen deze verwachtingen met de lezer, het veld, de dichter en de poëzie zelf? Neeltje Maria Min, Vicky Francken en Maartje Smits dragen voor uit eigen werk en gaan met Jetske Brouwer in gesprek over autonome schrijverschappen die zich geen ritme laten opleggen, over vertragen en schitteren in afwezigheid.

Wanneer een dichter zich niet aan het reguliere publicatieritme houdt, valt dat misschien in eerste instantie op. ‘Wanneer komt de volgende?’ wordt er gevraagd, zoals men ook naar een tweede kind of een volgende stap in de carrière kan informeren alsof de potentiële toekomst interessanter is dan het concrete nu. Blijft de aankondiging van een nieuwe dichtbundel langer uit, dan verdwijnt de dichter naar de achtergrond.

Hoewel er steeds minder gelezen wordt en grondstoffen schaars zijn, lijkt een dichter elke twee jaar een goede bundel te moeten schrijven om geprogrammeerd te worden in het literaire circuit. Daarmee lijkt het productiviteitsdenken dat onze maatschappij zo kenmerkt tot in de kunsten te zijn doorgedrongen. In het licht van de huidige ecologische crisis roept deze manier van leven en publiceren steeds meer vragen op. Zou (online) afwezigheid wellicht iets krachtigs kunnen zijn, een afzetten tegen een samenleving die verslaafd lijkt aan groei, productiviteit en aandacht?

In reactie op deze productiviteitsdruk maakt dichter Maartje Smits een ultiem langzame dichtbundel; lezers ontvangen elke twee maanden een door haar gezet en gedrukt gedicht per post. Dit project is de aanleiding voor dit programma. Naast het inhoudelijke groepsgesprek is deze avond vooral een viering van de poëzie, met veel ruimte voor voordrachten van dichters die geen nieuw werk in de boekhandel hebben liggen.

Sprekers

Vicky Francken werd nog voor debuteerde al geroemd als aanstormend talent. Met haar debuutbundel Röntgenfotomodel won ze in 2017 de C. Buddingh’-prijs en de Jo Peters Poëzieprijs. Haar gedichten zijn ritmisch en muzikaal, de regels vlijmscherp en toch zit in de meeste gedichten een fijne lichtheid. Vicky studeerde vertaalwetenschap en werkt als docent en literair vertaler uit het Frans en Engels. Zij is redacteur bij poëzietijdschrift Awater.

Neeltje Maria Min (1944) debuteerde als dichter in 1966 met het succesvolle Voor wie ik liefheb wil ik heten. Haar laatste bundel Kindsbeen verscheen in 1995.

Maartje Smits is dichter en beeldend kunstenaar. Haar eerste twee bundels volgden kort op elkaar – Als je een meisje bent, in 2015, Hoe ik een bos begon in mijn badkamer, in 2017. Daarna bleef het acht jaar stil. In die tijd werkte zij als docent aan de kunstacademie en leerde ze letterzetten en drukken. Onlangs lanceerde ze De langzame dichtbundel, een project waarbij ze lezers elke twee maanden één handgezet en gedrukt gedicht stuurt, per post.

Jetske Brouwer (moderator) is programmamaker bij SPUI25 en promovendus in de filosofie (Universiteit van Amsterdam). In haar proefschrift onderzoekt zij de ethiek en politiek van zorg, in het bijzonder vanuit ecologisch feministisch perspectief.