Achter het masker van Hendrik Tollens

Hendrik Tollens was de eerste bestsellerauteur van Nederland. Zijn dichtbundels gingen in de eerste helft van de negentiende eeuw met duizenden exemplaren tegelijk over de toonbank. Tot op de dag van vandaag heeft hij het imago van de brave burgerdichter, die huiselijk geluk en vaderlandsliefde propageerde. In deze zestiende Jacob van Lenneplezing onderzoekt Lotte Jensen wat er achter dat masker schuilging.

Tollens werd opgeleid tot verfhandelaar, maar had een ongekende drang om een beroemd dichter te worden. Dankzij zijn doorzettingsvermogen bereikte hij zijn doel. Zijn roem steeg zelfs zo ver dat zijn zeventigste verjaardag een nationale gebeurtenis was. Wie ging er schuil achter dit nationale icoon?

Aan de hand van zijn correspondentie geeft Jensen een levendig beeld van Tollens’ karakter en van minder bekende episodes uit zijn leven. Zijn tomeloze ambities zorgden ervoor dat Tollens nogal eens in conflicten verzeild raakte, onder andere met zijn eigen vader en hartsvriend Cornelis Loots. In 1827 maakte Tollens een geloofscrisis door, die leidde tot zijn overstap naar de protestantse kerk. Zijn ouderschap werd op de proef gesteld toen zijn aan alcohol verslaafde zoon Koos ontspoorde. Al die gebeurtenissen vonden ook hun weerslag in zijn poëzie. Deze lezing is daarmee tegelijk een pleidooi om zijn werk vanuit een biografisch perspectief te herlezen.

Over de Jacob van Lenneplezing

De Jacob van Lenneplezing keert jaarlijks op de eerste donderdag van oktober terug en beoogt de Nederlandse literatuur en cultuur van de negentiende eeuw onder de publieke aandacht te brengen. Zij is in het leven geroepen bij gelegenheid van het afscheid van Marita Mathijsen als hoogleraar Moderne Nederlandse letterkunde aan de Universiteit van Amsterdam.

Sprekers

Lotte Jensen is hoogleraar Nederlandse literatuur- en cultuurgeschiedenis aan de Radboud Universiteit Nijmegen. Ze is voorzitter van de Werkgroep De Moderne Tijd en publiceert over Nederlandse identiteitsvorming, literatuur en geschiedenis. Ze publiceerde onder meer Wij en het water. Een Nederlandse geschiedenis (2022) en Rampen. Een nieuwe geschiedenis van Nederland (2024). Ze werkt momenteel aan een biografie over leven en werk van Hendrik Tollens.

Rick Honings is neerlandicus en Scaliger-hoogleraar aan het Leiden University Centre for the Arts in Society. Hij publiceerde recent de biografie van Nicolaas Beets: God, gezin en vaderland. Hij volgt Lotte Jensen op als voorzitter van de Werkgroep De Moderne Tijd.

Jan Rock (moderator) is universitair docent Nederlandse letterkunde bij de Universiteit van Amsterdam.